Onlangs keek ik voor de tweede keer de film 6 Balloons. De eerste keer dat ik deze keek was in de periode dat mijn zoon vol in gebruik zat, ook nog thuis woonde en mijn eigen hang naar ontkenning me danig in de weg zat. Ik moest mijzelf echt dwingen om de film uit te kijken, en kon daarna met niemand praten over de beginnende inzichten die aan het groeien waren. Het zaadje daarvoor was al eerder geplant, maar ik weigerde om het water en licht te geven. Een zaadje zo vol pijn en verdriet, zo vol besef van mijn eigen rol als naaste van iemand in gebruik. Het was een enorm heftige confrontatie.
De film laat in mijn ogen heel goed zien hoe je als naaste meegezogen wordt en, vaak zonder dat je je dit bewust bent, jouw eigen leven meer en meer in het teken komt te staan van je naaste en diens gebruik. Als een kamer die vol water loopt. Eerst sta je af en toe met je voeten in het water maar ach, met een beetje hozen krijg je dat weer weg. Na een tijdje raak je eraan gewend dat je altijd maar met je voeten in het water staat. Je probeert de belangrijke dingen in je leven hoog en droog te zetten, je zet dingen weg zodat ze niet aangetast worden door het water. De strijd ‘tegen het water’ put je in tijd meer en meer uit, je went eraan dat het water je leven beheerst. Je leert zelfs om te gaan met de momenten dat het voelt alsof je gaat verdrinken, omdat je telkens toch een momentje van ademruimte weet te vinden kun je jezelf wijsmaken dat je het vol kunt houden. Dat je een andere keuze kunt maken lijkt vaak niet (meer) binnen te komen. Want zou je een deur openzetten dan kan het water naar buiten stromen, zou je wegstappen van het water dan kun je ervaren hoe het is om niet meer beheerst te worden door de grillen van het water.
Als naaste heb je een keuze. Ik heb dat lange tijd niet kunnen, of misschien wel willen, zien. Ik zat zo vast in mijn rol van zorgdragende moeder, die zorgtaken waren vervloeid. Ze waren veranderd in iets anders, van zorgdragen voor een jong volwassene met een flinke rugzak was het zorgdragen voor een jong volwassene met flinke rugzak en hevige verslaving geworden. Vaak verweet ik mijzelf, in stilte, dat ik zijn gebruik mede in stand hield door voor hem te blijven zorgen. Nu is dat sowieso enorm complex wanneer de gebruiker thuis/bij jou woont.
In een relatie waarin ik samenleefde met een alcoholist escaleerde het waardoor hij vertrok, dat is mijn geluk geweest. Daardoor kon ik gaan zien hoe mijn leven, en ook het gezinsleven, veranderd was door de wisselwerking met hem en zijn gebruik. In het samenleven met mijn verslaafde zoon was het een ander verhaal, ik heb hem wel eens boos en verdrietig gezegd dat als hij mijn partner was ik bij hem weg zou gaan. Maar hoe ga je als moeder bij je kind weg? Ik zag destijds niet hoe dat te doen, tot het water me voortdurend aan mijn lippen stond en ik elke dag bezig was om niet te verdrinken. Toen heb ik in mijn wanhoop hem op straat gezet. Furieus was hij, de eerste keer dat ik dat deed. De meest vreselijke dingen wenste hij me toe, hij heeft me zelfs gedreigd iets aan te doen. Bovenop het gevoel van verdrinken kwam er een andere angst bij. Diep van binnen wist ik dat het de enige juiste beslissing was, de uitvoer was helaas minder praktisch want hoe lief ook dat oma hem tijdelijk opving, het loste niet veel op. Een paar maanden later woonde hij weer tijdelijk bij mij tot er plek was in een afkickkliniek. De opname werd opgevolgd door een ambulant traject terwijl hij weer ‘thuis’ woonde. Eigenlijk was het water nooit echt verdwenen, ik was er zo aan gewend geraakt dat ik het niet meer opmerkte. Na de eerste opname was mijn zoon nooit van plan geweest om te stoppen, hij stelde het uit, doorliep alles dat nodig was om weer zijn eigen vertrouwde leventje terug te krijgen en pakte vervolgens de draad van gebruik weer op.
Dus escaleerde het een paar maanden later opnieuw. Opnieuw zette ik hem op straat, dit keer was er niemand die hem tijdelijk kon opvangen en was hij officieel dakloos. Een bijna onmogelijke stap om als ouder te zetten, het water stroomde vrijwel direct weg. Ik kon weer ademen. Vanaf die tijd ging ik het beter herkennen wanneer het water de ruimte om mij heen innam. Ik draai mij nu om wanneer ik merk dat ik met mijn voeten in het water sta.
De film kan ik elke naaste echt aanraden. Neem er je tijd voor, kijk de film op een moment dat je alleen bent en deze echt ongestoord kunt kijken. Zodat er ook ruimte is voor de emoties die tijdens het kijken in jou geraakt worden.
